Kuri ubu Abanyarwanda n’inshuti zabo baracyari mu minsi ijana yo kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi, yahitanye ubuzima bw’inzirakarengane zirenga miliyoni mu minsi 100.
Mu banyuze mu bihe bikomeye, bahigwa amanywa n’ijoro harimo Mukayiranga Adorata utuye mu Bubiligi. Uyu mubyeyi avuka i Rukumberi, agace kiciwemo benshi bo mu muryango we muri Jenoside yakorewe Abatutsi.
Mu kiganiro na IGIHE, yagarutse ku buhamya bwe n’abo bari kumwe kwa Se wabo mu 1994 i Kigali hafi yaho bita kuri Plateaux hafi y’ahahoze Radio Rwanda na Hotel Isimbi.
Mukayiranga muri filime mbarankuru yiswe ‘‘Oya sibyo gucecekwa’’ yavuze uko hiciwe abantu 11 bo mu miryango yari yahahungiye bizeye kurindwa n’Ingabo za Loni zari zihakambitse. Baje gutungurwa no kubona zizinze ibyazo byose zikigendera hacika icyuho; icyo gihe Interahamwe n’abasirikare barindaga kuri Radio n’ahandi hafi aho hose bagize urwo rugo akarima kabo bategeka icyo bashatse, bashinyagurira, bacira mu maso, batuka uko bashatse abari bahihishe.
Abasirikare b’Ababiligi bari muri Minuar bavuye muri ako gace tariki ya 11 Mata 1994. Tariki 16 Gicurasi 1994 ni wo munsi hiciweho Madamu Ngirumpatse, Kayirangwa Florence, Munyaneza Athanase, Rushemeza Charlotte, Rushemeza Alice, Rushemeza Solange, Rushemeza Ange, Primitive, Rubangura Roger, Rubangura Colombe, Rubangura Alice na Gahima Patrick (Fiston).
Mu bantu 12, Mukayiranga Adorata ni we warokotse wenyine ndetse no mu muryango avukamo kwa se na nyina wari utuye Rukumberi naho yisanze ariwe wasigaye gusa.
Mu buhamya bwe yerekana ko Jenoside yakorewe Abatutsi ari umugambi wacuzwe by’igihe kirekire, ndetse kuva mu 1990 bakorerwaga ihohoterwa mu ikinamico ryafunzwemo benshi hirya no hino mu magereza y’igihugu bitwa ibyitso by’Abatutsi.
Yifashishije urugero yagize ati “Rubangura yishwe mu bo bise ibyitso urugamba rw’Inkotanyi rugitangira, yari avuye i Byumba aho yigishaga. Na Madamu wa Ngirumpatse, Kayirangwa Florence na bagenzi be bafunzwe bitwa ibyitso.’’
Muri filime mbarankuru ya Mukayiranga agaragaza ibyabereye mu gace yari atuyemo birimo ibikorwa by’iyicarubozo.
Avuga ko ‘ibyahabereye birasa n’ibyaberaga mu tundi duce twa Kigali cyangwa mu gihugu hirya no hino.’’
Mukayiranga nubwo yarokokeye i Kigali avuga ku babyeyi baciriwe mu gace ka Rukumberi n’ubutegetsi bubi bwifuzaga ko Abatutsi bazicwa n’isazi ya TseTse.
Yagize ati “Ariko uko babishakaga siko byagenze kuko barahabaciriye baraza batema ishyamba, barahahinga barahubaka, Rukumberi igira imiharuro igira imigendererano igira abakobwa n’abahungu barorora baratunga, bahagira ahantu heza bivuye mu ngufu zabo.’’
Ibi ntibyabujije umwanzi kurangiza umushinga yari yaratangiye wo kubacira mu mashyamba ngo bazicwe na Tsetse, kuko muri Jenoside yawushyize mu bikorwa.
Yagize ati “Turi intumwa ntabwo tugomba kuba abasigariye ubusa, tugomba gukora twishimira ubuzima turimo, twishimira no kuba dufite igihugu, tukibuka rya jambo Inkotanyi zatubwiye ziti ‘Humura ntugipfuye’. Abantu batuvugutiye igihugu, bakigira nk’igikatsi ariko ubu kirakeye nta wutacyifuza, turashimira Inkotanyi cyane.’’
Mu butumwa bwa Mukayiranga ku buhamya ku mateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi, agaragaza ko uwarokotse afite inshingano zikomeye ku mateka no kuyasigasira ngo abato batazagwa mu mutego.
– Kurikira ubuhamya bwa Mukayiranga buri muri Filime Mbarankuru










Ibitekerezo 0