Inararibonye rya Gedeon Hakizimana rihuza itangazamakuru, ikoranabuhanga n’ubushakashatsi bwa siyansi. Ubu ari gukora ubushakashatsi bugamije kumuhesha Impamyabumenyi y’Ikirenga muri Universidad Carlos III de Madrid muri Espagne, akanagira uruhare mu biganiro mpuzamahanga ku ruhare rw’ubwenge buhangano mu kubaka imijyi y’ejo hazaza.
Ari mu mpuguke zikorana na gahunda ya United for Smart Sustainable Cities (U4SSC), ari na yo yanyuzemo atanga umusanzu mu gutegura inyandiko yiswe “Amahame ngenderwaho n’inzego z’imikorere bigamije kubaka imijyi ikoresha ikoranabuhanga ishyira abaturage ku isonga mu gihe cy’ubwenge buhangano” (Guiding Principles and Frameworks for People-Centred Smart Cities in the AI Era).
Mu kiganiro na IGIHE, Hakizimana yagize ati “Ndi umwe mu mpuguke zikorana na U4SSC. Twagize uruhare mu gutegura iyi nyandiko, igenewe gukoreshwa na za guverinoma zo hirya no hino ku Isi.”
U4SSC ni gahunda mpuzamahanga y’Umuryango w’Abibumbye ihuriweho mu guhuza ibikorwa n’Umuryango Mpuzamahanga w’Itumanaho (ITU), Komisiyo y’Umuryango w’Abibumbye ishinzwe Ubukungu bw’u Burayi (UNECE) na Gahunda y’Umuryango w’Abibumbye ishinzwe Imiturire (UN-Habitat), ku bufatanye n’abafatanyabikorwa mpuzamahanga batandukanye.
Iyi gahunda ifasha imijyi n’abayituye kwimakaza iterambere rirushaho gushingira ku ikoranabuhanga, rirambye kandi rishyira abaturage ku isonga. Ifasha inzego z’ubuyobozi kumenya ibyihutirwa no gushyira mu bikorwa udushya tw’ikoranabuhanga.
Inyandiko Hakizimana yagizemo uruhare igaragaza amahame n’imirongo ngenderwaho bigamije gutuma ubwenge buhangano n’ikoranabuhanga rishya bifasha abaturage, hanitabwa ku ngingo zirimo kutagira uwo iheza, iterambere rirambye no kurengera uburenganzira bw’ibanze.
Mbere yo gukomereza amasomo ye muri Espagne, Gedeon Hakizimana yakoraga muri RBA, aho yahawe inshingano zitandukanye zirimo kuba enjeniyeri mukuru ushinzwe igenamigambi mu bya tekiniki.
Mu mishinga yagizemo uruhare harimo uwo gushyira mu buryo bw’ikoranabuhanga inyandiko z’amajwi n’amashusho zabitswe kuva mu ntangiriro z’ibikorwa by’itangazamakuru rikoresha amajwi n’amashusho mu Rwanda. Uwo mushinga wagaragaje akamaro k’ikoranabuhanga mu kubungabunga umurage w’itangazamakuru w’igihugu no kuvugurura ibikorwaremezo by’itumanaho.
Mu masomo yize harimo ajyanye n’ikoranabuhanga ry’ibikoresho by’ikoranabuhanga n’uburyo bw’itumanaho muri UNR yaje guhindura Kaminuza y’u Rwanda. Afite kandi impamyabumenyi y’icyiciro cya gatatu cya kaminuza mu micungire y’itumanaho, yakuye muri United Kingdom Telecommunications Academy na Kaminuza y’u Rwanda.
Ubwenge buhangano ku isonga mu bushakashatsi bwe
Ibyo yibandaho mu kazi no mu masomo ye byagiye birushaho kwerekeza ku ngamba z’ikoranabuhanga mu gucunga amakuru, impinduka zishingiye ku ikoranabuhanga, guhanga udushya, imicungire y’ikoranabuhanga n’ubwenge buhangano.
Muri Universidad Carlos III de Madrid, akora ubushakashatsi mu bumenyi n’ikoranabuhanga bya mudasobwa, akibanda cyane ku gutuma imikorere y’ubwenge buhangano igaragara neza kandi ishobora gusobanurwa.
Afatanyije na Agapito Ismael Ledezma Espino, yanditse ubushakashatsi bugaruka ku buryo bwo kugera ku myanzuro yihariye hashingiwe ku mahame rusange, no ku gutuma ibisubizo bitangwa n’ubwenge buhangano birushaho kumvikana no kugenzurwa.
Yanagize uruhare mu gutegura imfashanyigisho yatanzwe muri gahunda y’uburezi ya NeurIPS 2025. Iyo mfashanyigisho yiswe Understanding Artificial Intelligence: An In-Depth Guide for Non-Expert Readers, igamije gufasha abasomyi gusobanukirwa ibitekerezo by’ibanze ku bwenge buhangano, bitabaye ngombwa ko baba bafite ubumenyi mu bya tekiniki.
Umusanzu wa Gedeon Hakizimana muri U4SSC uje mu gihe ubwenge buhangano n’ikoranabuhanga bigenda birushaho kugira uruhare rukomeye mu igenamigambi ry’imijyi, imicungire ya serivisi rusange n’ingamba z’iterambere rirambye.
Ku Rwanda, rushyira imbaraga nyinshi mu mpinduka zishingiye ku ikoranabuhanga no mu kubaka imijyi ikoresha ikoranabuhanga, uruhare rw’abashakashatsi n’inzobere b’Abanyarwanda muri ibi biganiro mpuzamahanga rufite akamaro kihariye.
Umusanzu wa Hakizimana muri U4SSC wongera indi ntambwe mu rugendo rwe rw’akazi n’amasomo, rwibanda ku mpinduka zishingiye ku ikoranabuhanga n’ingaruka zigira ku baturage.






Ibitekerezo 0