RMB yatangaje ko uyu mutingito wari ufite ubukana bwa 6,4. Ukurikiye undi wumvikanye mu gihugu tariki ya 27 Nzeri, wari ufite ubukana bwa 4,0, wumvikanye by’umwihariko mu Karere ka Rubavu na Rutsiro.

Uru rwego rwatangaje ko uyu mutingo wamaze amasegonda 30 kandi ko ntacyo wangije mu Rwanda.

Mu 2023, Dr. Yvan Twagirashema wayoboraga RMB yasobanuye ko haba umutingito uterwa n’ibikoma byo mu nda y’Isi biba bishaka gusohoka mu birunga n’uterwa kugongana kw’ibice by’Isi byagereranywa n’ibibuye bizwi nka ‘tectonic plates’.

Ati “Hari ubwoko bubiri bw’imitingito, uterwa n’ibikoma byo mu nda y’Isi biba bishaka gusohoka mu birunga, n’umutungito uterwa n’ikoranaho ry’ibice bitandukanye bigize Isi, bikoranaho bikumvikanira hejuru nk’umutingito ari nabwo bwoko bw’uwabaye”. 

Prof. Stephen MacAvoy wigisha muri American University i Washington, yagaragaje ko igice ubutaka bushasheho cyigabanyijemo ‘tectonic plates’ nini 14 ndetse n’izindi nto nyinshi.

Ubushakashatsi bugaragaza ko ikibuye kinini kiri mu nda y’Isi ari ‘Pacific Plate’, kikaba kiva muri New Zealand kikagera hafi ya California. Mu buryo bwumvikana neza, gifite uburebure bw’ibilometero birenga 10.000.

Bivuze ko iki kibuye kibaye kiva mu nda y’Isi yo mu Rwanda, gishobora kurenga ibihugu byose bya Afurika kuko igihugu cyo kuri uyu mugabane bihana intera ndende ari Cap Vert. Aho hari ibilometero birenga gato 6000.

Uyu muhanga yasobanuye ko ibi bibuye bihora bigenda buhoro bihoro, ku buryo umwaka ushobora gushira bikoze ingendo za santimetero ziri hagati y’ebyiri na 20 buri mwaka.

Yavuze ko akenshi, bigera aho ibi bibuye bikoranaho, bihuriye ku isangano rizwi nka ‘fault’, bikagongana, byakomeza gusunikana, bikabyara umutingito wumvikana hejuru y’ubutaka, inyubako zikanyeganyega.

Ubukana bw’umutingito bushingira ku ntera iri hagati y’aho watangiriye n’aho umuntu awumvira, intera y’ubujyakuzimu waturutsemo n'imiterere y’ubutaka. Abafite inzu zisondetse cyangwa izishaje ni bo ugiraho ingaruka zikomeye.

Tanzania n’u Rwanda biri mu karere gahuriye ku Kibaya cya Rift, aho igice cy’umugabane wa Afurika kigenda gitandukana buhoro buhoro bitewe n’izi mbaraga ziba mu nda y’Isi.

Mu Rwanda, ahibasirwa cyane n’imitingito ni mu mu Ntara y’Iburengerazuba, cyane cyane hafi y’Ikiyaga cya Kivu nka Rubavu, Karongi, Nyamasheke na Rusizi.

Umutingito wumvikanye mu Rwanda uyu munsi waturutse muri Tanzania, mu ntera y'ibilometero birenga 292 uvuye i Kigali

Uwo mu 2008 wasize amateka mabi

Mu mitingito ikomeye yibasiye u Rwanda mu mateka ya vuba, uwabaye ku wa 3 Gashyantare 2008 ni wo wangije byinshi.

Uyu mutingito wari ufite ubukana buri hagati ya 6,0 na 6,2, ukaba waraturutse mu gice cya Bukavu na Rusizi mu majyepfo y’Ikiyaga cya Kivu, wibasira cyane abo mu turere twa Rusizi na Nyamasheke.

Abantu 38 barapfuye icyo gihe, abarenga 550 barakomereka, inzu 1201 zirasenyuka ndetse n’izindi nyubako 24 zirangirika.

Minisiteri ishinzwe ibikorwa by’ubutabazi, yatangaje ko uruhererekane rw’imitingito yabaye muri ibyo bihe yangije amashuri, ibigo nderabuzima, ibitaro n’insengero.

Muri Gicurasi 2021 nyuma y’iruka ry’Ikirunga cya Nyiragongo muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, i Goma no mu bice bitandukanye byo mu Rwanda birimo Rubavu humvikanye imitingito ikomeye.

Mu Karere ka Rubavu, iyi mitingito yangije inzu nyinshi z’abaturage, usatura n’umuhanda. Ibi byabaye mu gihe abatuye i Goma bari bahungiye mu Rwanda kuko ho hari hapfuye benshi, abandi batakigira aho kuba.

Imitingito yibasiye Rubavu muri Gicurasi 2021 nyuma y'iruka ry'Ikirunga cya Nyiragongo yangije byinshi