Umutwe witwaje intwaro wa TPLF wagabye ibitero bikomeye ku ngabo za Ethiopia, bitera impungenge ko intambara yo mu majyaruguru y’iki gihugu ishobora gufata intera ndende nyuma y’amasezerano y’amahoro yasinyiwe i Pretoria muri Afurika y’Epfo mu Ugushyingo 2022.
Uyu mutwe wafashe ikibuga cy’indege cya Mekelle, Axum na Shire byo mu Ntara ya Tigray, unagaba ibitero ku birindiro bitandukanye by’ingabo za Leta ya Ethiopia mu Ntara ya Afar na Amhara na zo ziri mu majyaruguru y’igihugu.
Umujyanama wa Minisitiri w’Intebe wa Ethiopia, Getachew Reda, yatangaje ko TPLF yagabye ibitero bikomeye ku birindiro by’ingabo za Leta mu gitondo cyo ku wa 23 Nzeri 2026, avuga ko ibi bikorwa bishobora gusubiza igihugu mu bihe bikomeye.
Yagize ati "Birababaje cyane kumva ko nubwo hari imbaraga zashyizweho n’abantu benshi barimo n’umuryango mpuzamahanga kugira ngo hirindwe ko intambara yongera kubura muri Tigray, ubuyobozi bwa TPLF bwatangije igitero simusiga ku birindiro bya Leta muri Afar na Amhara."
Uyu muyobozi yakomeje avuga ko gufata ibibuga by’indege kwa TPLF byatumye ingendo z’indege ziva cyangwa zijya muri Tigray zihagarara.
TPLF ivuga ko yirwanaho
Ku rundi ruhande, ubuyobozi bwa Tigray bwavuze ko ibikorwa by’ingabo zabwo (TPLF) ari igisubizo ku byo bwise “igitero” cyatangijwe n’ingabo za Leta.
Mu itangazo ubuyobozi bwa Tigray bwashyize kuri Facebook, bwashinje ingabo za Leta kugaba ibitero bikomeye hakoreshejwe indege, drones n’imbunda za rutura.
Bwagize buti "Ingabo za Tigray zahawe amabwiriza yo guhangana n’igitero n’ubucengezi bigamije kuturimbura, kandi zatangiye urugamba rwo kwirwanaho."
Iyi mirwano itangiye nyuma y’aho TPLF itangaje ko yifatanyije n’indi mitwe yitwaje intwaro itandatu irwanya ubutegetsi bwa Minisitiri w’Intebe, Abiy Ahmed.
Mu Ntara ya Afar, imirwano yakomeje mu bice birimo imijyi ya Abala na Erebti, mu gihe muri Amhara ingabo za Leta zakomeje gukoresha intwaro ziremereye mu gace ka Lalibela.
Abarwanyi ba TPLF bari kwifatanya n’umutwe wa Fano uvuga ko uharanira uburenganzira bw’abatuye muri Amhara. Uyu mutwe wakoranaga na Leta mu ntambara yabaye kuva mu 2020 kugeza mu 2022, ariko utangira kuyirwanya kuva mu 2023.
Umuvugizi wa Minisitiri w’Intebe wa Ethiopia, Billene Seyoum, yavuze ko imitwe iri muri iri huriro imaze igihe ikorana kandi ko hari amakuru avuga ko yaba ifashwa na Eritrea. Icyakora, Eritrea yamaganye kenshi ibi birego.
Intambara iheruka muri Tigray
TPLF ni umutwe umaze igihe kinini ugira uruhare rukomeye muri politiki ya Ethiopia. Nk’ishyaka, wayoboye igihugu kuva mu 1991 kugeza mu 2018, mbere yo gutakaza imbaraga ubwo Abiy Ahmed yajyaga ku butegetsi.
Ubushyamirane hagati ya Leta na TPLF bwaje kuvamo intambara ikomeye yatangiye mu 2020 ikarangira mu 2022 nyuma y’amasezerano y’amahoro ya Pretoria.
Aya masezerano yinjije bamwe mu bayobozi ba TPLF nka Getachew Reda wari Umuvugizi w’uyu mutwe binjira muri Guverinoma ya Ethiopia, bamwe baracyarimo n’ubu.
Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe (AU) wafashije impande zombi kugera kuri aya masezerano wavuze ko iyi ntambara yahitanye abantu bagera ku 600.000.
Muri Mata 2026, ubuyobozi bwa TPLF bwatangaje ko bwafashe icyemezo cyo gusubizaho Inteko yabwo muri Tigray, bushinja Leta ya Ethiopia kurenga ku masezerano y’amahoro no gushaka gusubukura intambara.
Iki cyemezo cyacaga amarenga ko intambara yo muri Tigray ishobora kongera kurota mu gihe cya vuba, kuko abasesenguzi bagaragazaga ko Leta ya Ethiopia idashobora kwemera kuyoborerwamo.
TANGA IGITEKEREZO
AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE
Witandukira kubijyanye n'iyi nkuru; wikwandika ibisebanya, ibyamamaza cyangwa bivangura; wikwandika ibiteye isoni, Wifuza kubona byihuse ibivugwa/ibisubizo ku gitekerezo cyawe, andika email yawe ahabugenewe. Ibi bidakurikijwe igitekerezo cyanyu gishobora kutagaragara hano cyangwa kigasibwa.
Igitekerezo cyawe kigaragara nyuma y'isuzuma rikorwa na IGIHE.com , Murakoze!